📜 Umowa ubezpieczenia (Kodeks cywilny, OWU)

1. Ubezpieczający będący przedsiębiorcą, który zawarł umowę ubezpieczenia na okres dłuższy niż 6 miesięcy, może od niej odstąpić w terminie:

1. 30 dni od dnia zawarcia umowy ubezpieczenia
2. 7 dni od dnia zawarcia umowy ubezpieczenia
3. 14 dni od doręczenia dokumentu ubezpieczenia
4. 6 miesięcy od zawarcia umowy ubezpieczenia

Art. 812 § 4 Kodeksu cywilnego: przy umowie dłuższej niż 6 miesięcy ubezpieczający będący przedsiębiorcą może odstąpić od umowy w terminie 7 dni od dnia jej zawarcia. Termin 30 dni przysługuje ubezpieczającemu będącemu konsumentem. Czternaście dni to termin z innych przepisów (płatność składki po doręczeniu dokumentu, wypowiedzenie po żądaniu zmiany składki), a 6 miesięcy jest progiem długości umowy, od którego prawo odstąpienia w ogóle powstaje. (stan prawny na 1 lutego 2027 r.)

2. W umowie ubezpieczenia na cudzy rachunek ubezpieczyciel NIE może:

1. żądać zapłaty składki od ubezpieczonego, który nie jest stroną umowy ubezpieczenia
2. podnieść wobec ubezpieczonego zarzutu mającego wpływ na odpowiedzialność ubezpieczyciela
3. uzgodnić z ubezpieczającym przed wypadkiem wyłączenia bezpośredniego roszczenia ubezpieczonego
4. zawrzeć umowy bez imiennego wskazania ubezpieczonego, gdy nie wymaga tego przedmiot ubezpieczenia

Art. 808 § 2 Kodeksu cywilnego przyznaje ubezpieczycielowi roszczenie o zapłatę składki wyłącznie przeciwko ubezpieczającemu, więc nie może on żądać składki od ubezpieczonego. Może natomiast zawrzeć umowę bez imiennego wskazania ubezpieczonego, gdy nie jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia (art. 808 § 1 k.c.), oraz podnieść wobec ubezpieczonego zarzut mający wpływ na swoją odpowiedzialność (art. 808 § 2 k.c.). Przed zajściem wypadku może też uzgodnić z ubezpieczającym wyłączenie bezpośredniego roszczenia ubezpieczonego (art. 808 § 3 k.c.).

3. Gdzie, zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, zakład ubezpieczeń zamieszcza ogólne warunki ubezpieczenia oraz inne wzorce umowy?

1. W rejestrze zakładów ubezpieczeń KNF
2. W Monitorze Sądowym i Gospodarczym
3. Na swojej stronie internetowej
4. W Biuletynie Informacji Publicznej

Art. 15 ust. 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej nakłada na zakład ubezpieczeń obowiązek zamieszczania ogólnych warunków ubezpieczenia oraz innych wzorców umowy na jego stronie internetowej. Rejestr prowadzony przez organ nadzoru, Biuletyn Informacji Publicznej i Monitor Sądowy i Gospodarczy nie są miejscami publikacji wzorców umów wskazanymi w tym przepisie.

4. Ogólne warunki ubezpieczenia, zgodnie z art. 16 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, określają w szczególności:

1. wysokość kapitału zakładowego zakładu i sposób jego pokrycia przez akcjonariuszy
2. prawa i obowiązki stron umowy oraz zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń
3. listę brokerów ubezpieczeniowych uprawnionych do zawierania umów w imieniu zakładu
4. wysokość prowizji pośrednika należnej od zakładu ubezpieczeń z tytułu zawartej umowy

Art. 16 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej wymienia w szczególności „prawa i obowiązki stron umowy ubezpieczenia” oraz zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, a także m.in. sposób ustalania i opłacania składki i termin odstąpienia od umowy. Kapitał zakładowy, lista brokerów i prowizja pośrednika to sprawy poza treścią ogólnych warunków ubezpieczenia.

5. Wartość mienia ubezpieczonego przez spółkę Gamma sp. z o.o. uległa zmniejszeniu po zawarciu umowy. Spółka zażądała zmniejszenia sumy ubezpieczenia pismem z 17 maja. Od kiedy odpowiednio zmniejsza się składka?

1. od 17 maja, czyli od dnia, w którym ubezpieczający zażądał zmniejszenia sumy
2. od 1 czerwca, czyli od pierwszego dnia miesiąca następnego po złożeniu żądania
3. od 1 maja, czyli od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono pismo z żądaniem
4. od dnia zawarcia umowy, bo zmniejszenie sumy działa wstecz na cały okres

Zgodnie z art. 824 § 3 Kodeksu cywilnego zmniejszenie sumy ubezpieczenia pociąga za sobą zmniejszenie składki „począwszy od dnia pierwszego tego miesiąca, w którym ubezpieczający zażądał zmniejszenia sumy ubezpieczenia”, czyli od 1 maja. Dzień złożenia pisma (17 maja) ani miesiąc następny nie są punktem wyjścia, a wsteczne zmniejszenie od zawarcia umowy ustawa nie przewiduje.

6. Pan Marek K. zawarł umowę ubezpieczenia na życie i chce ją wypowiedzieć. Ani umowa, ani ogólne warunki ubezpieczenia nie określają terminu wypowiedzenia. Jaki skutek ma wypowiedzenie złożone przez ubezpieczającego?

1. umowa ustaje ze skutkiem natychmiastowym, z chwilą złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu
2. umowa ustaje z końcem okresu rozliczeniowego, za który ubezpieczający opłacił składkę
3. wypowiedzenie jest skuteczne dopiero po wyrażeniu na nie zgody przez ubezpieczyciela
4. umowa ustaje po upływie miesiąca od dnia złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu

Zgodnie z art. 830 § 1 Kodeksu cywilnego przy ubezpieczeniu osobowym ubezpieczający może wypowiedzieć umowę w każdym czasie z zachowaniem terminu określonego w umowie lub ogólnych warunkach, „a w razie jego braku – ze skutkiem natychmiastowym”. Ustawa nie przewiduje domyślnego terminu miesięcznego ani wypowiedzenia na koniec okresu rozliczeniowego, a zgoda ubezpieczyciela nie jest potrzebna.

7. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się, zgodnie z art. 814 § 1 Kodeksu cywilnego, od dnia:

1. zawarcia umowy ubezpieczenia, niezależnie od tego, czy i kiedy ubezpieczający zapłacił składkę lub jej pierwszą ratę
2. zapłacenia składki lub jej pierwszej raty przez ubezpieczającego, niezależnie od tego, kiedy zawarto umowę ubezpieczenia
3. następującego po zawarciu umowy, nie wcześniej niż od dnia następnego po zapłaceniu składki lub pierwszej raty
4. doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia wraz z ogólnymi warunkami ubezpieczenia i potwierdzeniem odbioru

Art. 814 § 1 Kodeksu cywilnego wiąże początek odpowiedzialności z dniem następującym po zawarciu umowy, „niewcześniej jednak niż od dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty”. Odpowiedzialność nie zaczyna się więc ani w dniu zawarcia umowy, ani w dniu zapłaty składki, lecz od dnia następnego po późniejszym z tych zdarzeń. Doręczenie dokumentu ubezpieczenia nie jest w tym przepisie kryterium początku odpowiedzialności.

8. Zgodnie z art. 805 § 1 Kodeksu cywilnego, w zamian za ochronę ubezpieczeniową ubezpieczający zobowiązuje się:

1. spełnić określone świadczenie na rzecz ubezpieczyciela po zajściu wypadku
2. imiennie wskazać osobę uprawnioną do otrzymania świadczenia z umowy
3. zapłacić składkę ubezpieczeniową ustaloną w umowie ubezpieczenia
4. przestrzegać zaleceń prewencyjnych ubezpieczyciela przez cały okres umowy

Zgodnie z art. 805 § 1 Kodeksu cywilnego ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę, a ubezpieczyciel – spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku. Świadczenie na rzecz ubezpieczyciela odwracałoby role stron. Imienne wskazanie osoby uprawnionej nie należy do istoty umowy, a obowiązki prewencyjne mogą wynikać z warunków umowy, ale nie są świadczeniem, do którego ubezpieczający zobowiązuje się według art. 805 § 1.

9. Zgodnie z art. 826 § 4 Kodeksu cywilnego ubezpieczyciel zwraca w granicach sumy ubezpieczenia koszty ratowania przedmiotu ubezpieczenia, jeżeli zastosowane środki były:

1. celowe, chociażby okazały się bezskuteczne
2. uprzednio zatwierdzone przez ubezpieczyciela
3. najtańsze z możliwych sposobów ratowania
4. skuteczne, czyli zmniejszyły szkodę

Art. 826 § 4 Kodeksu cywilnego nakłada na ubezpieczyciela obowiązek zwrotu kosztów, „jeżeli środki te były celowe, chociażby okazały się bezskuteczne”, w granicach sumy ubezpieczenia. Skuteczność działań nie jest więc warunkiem zwrotu, a ustawa nie wymaga ani uprzedniej zgody ubezpieczyciela, ani wyboru najtańszego sposobu ratowania.

10. Pan Piotr W., ubezpieczający swój dom, wyrządził w nim szkodę wskutek rażącego niedbalstwa. Umowa ani ogólne warunki ubezpieczenia nie regulują tej kwestii. Jak wygląda odpowiedzialność ubezpieczyciela?

1. odszkodowanie co do zasady nie należy się, chyba że odpowiada to względom słuszności
2. ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności, bez możliwości powołania się na słuszność
3. ubezpieczyciel odpowiada w całości, ponieważ zwolnienie z odpowiedzialności dotyczy winy umyślnej
4. odszkodowanie przysługuje w połowie szkody, bo taki podział przewiduje Kodeks cywilny

Zgodnie z art. 827 § 1 Kodeksu cywilnego „w razie rażącego niedbalstwa odszkodowanie nie należy się, chyba że umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej lub zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności”. Pełna odpowiedzialność dotyczy innego przypadku (zwykła wina, a nie wina umyślna ani rażące niedbalstwo), zwolnienie bez wyjątku jest zbyt szerokie, a podziału po połowie ustawa nie zawiera.

11. Jeżeli ubezpieczający nie zgłosi sprzeciwu w terminie wyznaczonym zgodnie z art. 811 § 1 Kodeksu cywilnego, umowa dochodzi do skutku zgodnie z treścią dokumentu ubezpieczenia:

1. z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia
2. w dniu upływu terminu wyznaczonego do złożenia sprzeciwu
3. następnego dnia po upływie terminu do złożenia sprzeciwu
4. po zapłaceniu przez ubezpieczającego pierwszej raty składki

Według art. 811 § 2 Kodeksu cywilnego w braku sprzeciwu umowa dochodzi do skutku zgodnie z treścią dokumentu ubezpieczenia następnego dnia po upływie terminu wyznaczonego do złożenia sprzeciwu (termin ten, zgodnie z § 1, wynosi co najmniej 7 dni). Doręczenie dokumentu przesądza o chwili zawarcia umowy tylko w razie wątpliwości i z zastrzeżeniem art. 811. W dniu upływu terminu ubezpieczający może jeszcze zgłosić sprzeciw, a zapłata składki wpływa na początek odpowiedzialności, nie na zawarcie umowy. (stan prawny na 1 lutego 2027 r.)

12. Mienie o wartości ubezpieczeniowej 100 000 zł ubezpieczono w tym samym czasie od tego samego ryzyka w TU Alfa S.A. na sumę 90 000 zł i w TU Beta S.A. na sumę 60 000 zł. Szkoda wyniosła 80 000 zł. W żadnej z umów nie uzgodniono wypłaty wyższej od szkody. Jaką kwotę odszkodowania poniesie ostatecznie TU Alfa S.A. w rozliczeniu między ubezpieczycielami według art. 824¹ § 2 Kodeksu cywilnego?

1. 32 000 zł
2. 48 000 zł
3. 40 000 zł
4. 72 000 zł

Zgodnie z art. 824¹ § 2 Kodeksu cywilnego przy ubezpieczeniu podwójnym ubezpieczający nie może żądać świadczenia przenoszącego wysokość szkody (80 000 zł), a ubezpieczyciele odpowiadają w stosunku sum ubezpieczenia do ich łącznej wysokości: 90 000 : (90 000 + 60 000) = 60 %. Udział TU Alfa S.A. to 0,6 × 80 000 = 48 000 zł. Kwota 32 000 zł to udział TU Beta S.A., 40 000 zł to podział po równo, a 72 000 zł wynika z błędnego odniesienia sumy do wartości mienia (90 %).

13. Spółka Kappa sp. z o.o. zawarła umowę ubezpieczenia na 12 miesięcy ze składką 4 200 zł zapłaconą jednorazowo. Zgodnie z OWU zwrot składki oblicza się proporcjonalnie do pełnych miesięcy niewykorzystanej ochrony. Umowa wygasła po 5 pełnych miesiącach ochrony. Jaki zwrot składki przysługuje spółce?

1. 1 750 zł
2. 2 100 zł
3. 2 800 zł
4. 2 450 zł

Zgodnie z art. 813 § 1 Kodeksu cywilnego w razie wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu umowy ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony. Niewykorzystano 12 − 5 = 7 miesięcy, więc zwrot wynosi 4 200 zł × 7/12 = 2 450 zł. Kwota 1 750 zł to składka za 5 miesięcy wykorzystanej ochrony, 2 100 zł to połowa składki bez związku z okresem, a 2 800 zł wynika z błędnego przyjęcia 8 miesięcy.

14. Zgodnie z art. 816 Kodeksu cywilnego, jeżeli jedna ze stron żąda zmiany składki z powodu istotnej zmiany prawdopodobieństwa wypadku, druga strona może wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym w terminie:

1. 14 dni od zgłoszenia żądania zmiany składki
2. 30 dni od zgłoszenia żądania zmiany składki
3. do końca bieżącego okresu ubezpieczenia
4. 7 dni od zgłoszenia żądania zmiany składki

Art. 816 Kodeksu cywilnego: w razie zgłoszenia żądania zmiany składki druga strona może w terminie 14 dni wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym; przepisu nie stosuje się do ubezpieczeń na życie. Siedem dni to termin z innych przepisów (np. wezwanie do zapłaty kolejnej raty składki), a 30 dni dotyczy m.in. odstąpienia od umowy i spełnienia świadczenia. Bieżący okres ubezpieczenia ma znaczenie dla samej zmiany składki, którą można wprowadzić najwcześniej od jego początku, a jego koniec nie jest terminem wypowiedzenia. (stan prawny na 1 lutego 2027 r.)

15. Świadczenie ubezpieczyciela przy ubezpieczeniu osobowym polega w szczególności na zapłacie:

1. umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie wypadku w życiu ubezpieczonego
2. umówionej sumy pieniężnej w razie śmierci ubezpieczonego, z wyłączeniem renty i innych świadczeń
3. kwoty równej zapłaconej składce powiększonej o odsetki za cały okres ochrony ubezpieczeniowej
4. określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku w mieniu

Art. 805 § 2 pkt 2 Kodeksu cywilnego: przy ubezpieczeniu osobowym ubezpieczyciel płaci umówioną sumę pieniężną, rentę lub inne świadczenie w razie zajścia wypadku w życiu osoby ubezpieczonej. Odszkodowanie za szkodę w mieniu jest świadczeniem z ubezpieczenia majątkowego (pkt 1), a przepis nie ogranicza świadczenia z ubezpieczenia osobowego do sumy na wypadek śmierci, bo wymienia także rentę i inne świadczenia. Zwrot składki z odsetkami nie jest świadczeniem ubezpieczyciela z tytułu zajścia wypadku.

16. Po pożarze w warsztacie spółki Delta sp. z o.o. (zdarzenie objęte umową) zarząd, mając pod ręką gaśnice, umyślnie nie podjął żadnych działań, przez co ogień objął sąsiednią halę spółki, objętą tą samą umową ubezpieczenia. Jak wygląda odpowiedzialność ubezpieczyciela?

1. ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności za szkody powstałe z powodu bierności
2. odpowiada w pełni, ponieważ obowiązek ratowania mienia ma charakter moralny, a nie prawny
3. odpowiada, ale odszkodowanie ulega zmniejszeniu o połowę z mocy przepisów Kodeksu cywilnego
4. jest wolny od odpowiedzialności za całą szkodę, także za tę z początkowego pożaru

Zgodnie z art. 826 § 1 Kodeksu cywilnego ubezpieczający musi użyć dostępnych mu środków do ratowania mienia, a według § 3, gdy umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa tego nie zrobił, ubezpieczyciel „jest wolny od odpowiedzialności za szkody powstałe z tego powodu”. Dotyczy to tylko szkody powiększonej przez bierność, a nie szkody, która powstałaby i tak. Obowiązek ma charakter prawny, a ustawa nie przewiduje zmniejszenia odszkodowania o połowę.

17. Postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia sprzeczne z przepisami tytułu o umowie ubezpieczenia w Kodeksie cywilnym są co do zasady:

1. ważne, jeżeli ubezpieczający zaakceptował je w formularzu oferty
2. nieważne, jeżeli ubezpieczający zgłosi sprzeciw w terminie 7 dni
3. nieważne, chyba że dalsze przepisy tego tytułu przewidują wyjątki
4. skuteczne, o ile są korzystniejsze dla ubezpieczyciela niż przepisy

Art. 807 § 1 Kodeksu cywilnego: postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia lub umowy sprzeczne z przepisami tytułu o umowie ubezpieczenia są nieważne, chyba że dalsze przepisy przewidują wyjątki. Akceptacja w formularzu oferty nie uzdrawia takiego postanowienia, a nieważność nie zależy od sprzeciwu ubezpieczającego (7-dniowy termin do sprzeciwu dotyczy odstępstw dokumentu ubezpieczenia od oferty, art. 811 § 1 k.c.). Korzystność postanowienia dla ubezpieczyciela nie jest kryterium jego ważności. (stan prawny na 1 lutego 2027 r.)

18. Obowiązek zawiadamiania ubezpieczyciela o zmianach okoliczności podanych przed zawarciem umowy, jeżeli umowa tego wymaga, NIE dotyczy:

1. ubezpieczeń następstw nieszczęśliwych wypadków
2. ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy
3. ubezpieczeń na życie, w tym ubezpieczeń na dożycie
4. ubezpieczeń mienia od ognia i innych zdarzeń losowych

Art. 815 § 2 Kodeksu cywilnego: jeżeli w umowie zastrzeżono obowiązek zgłaszania zmian okoliczności, ubezpieczający zawiadamia o nich ubezpieczyciela niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości, ale przepisu tego nie stosuje się do ubezpieczeń na życie, do których należy ubezpieczenie na dożycie. Wyłączenie nie obejmuje innych ubezpieczeń osobowych, takich jak ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków, ani ubezpieczeń majątkowych – mienia i odpowiedzialności cywilnej – które podlegają temu obowiązkowi, jeżeli umowa go przewiduje.

19. Art. 821 Kodeksu cywilnego określa, co może być przedmiotem ubezpieczenia majątkowego. Według tego przepisu jest to:

1. rzecz ruchoma albo nieruchomość stanowiąca własność ubezpieczającego lub jego rodziny
2. mienie, którego wartość potwierdzono wpisem do rejestru prowadzonego przez ubezpieczyciela
3. każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu
4. każdy interes majątkowy zgodny z prawem, także niedający się ocenić w pieniądzu

Art. 821 Kodeksu cywilnego stanowi, że przedmiotem ubezpieczenia majątkowego „może być każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu”. Ustawa nie zawęża przedmiotu ubezpieczenia do rzeczy stanowiących własność ubezpieczającego lub jego rodziny i nie wymaga wpisu do rejestru, a interes, którego nie da się ocenić w pieniądzu, nie może być przedmiotem ubezpieczenia majątkowego.

20. Spółka Delta sp. z o.o. zawarła 20 czerwca umowę ubezpieczenia magazynu z ochroną liczoną od 10 czerwca. W dniu zawarcia umowy prezes zarządu spółki wiedział, że 15 czerwca magazyn częściowo spłonął. Jaki skutek ma ta wiedza dla umowy?

1. Cała umowa jest nieważna, więc spółce przysługuje zwrot zapłaconej składki za cały okres ubezpieczenia
2. Objęcie okresu sprzed zawarcia umowy jest bezskuteczne, więc szkoda z 15 czerwca nie podlega ochronie
3. Szkoda jest objęta ochroną, bo ubezpieczyciel nie zapytał przed zawarciem umowy o wcześniejsze szkody
4. Ochrona obejmuje szkodę z 15 czerwca, ale ubezpieczyciel może zmniejszyć odszkodowanie o połowę

Według art. 806 § 2 Kodeksu cywilnego objęcie ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie umowy jest bezskuteczne, jeżeli w chwili zawarcia którakolwiek ze stron wiedziała, że wypadek już zaszedł; wiedza prezesa zarządu, który działa jako organ spółki, jest wiedzą ubezpieczającego. Skutek dotyczy okresu wstecznego, a nie całej umowy, która nie staje się nieważna (art. 806 § 1 k.c. dotyczy niemożliwości zajścia wypadku). Brak pytań ubezpieczyciela nie zmienia tej reguły, a ustawa nie przewiduje zachowania ochrony ze zmniejszeniem odszkodowania o połowę.

21. Umowa ubezpieczenia na cudzy rachunek to umowa, w której ubezpieczający:

1. ubezpiecza interes innej osoby (ubezpieczonego), która niekoniecznie jest wskazana imiennie
2. przenosi na ubezpieczonego obowiązek zapłaty składki i przestaje być stroną umowy ubezpieczenia
3. występuje w imieniu zakładu ubezpieczeń i pobiera składki od ubezpieczonych na jego rachunek
4. ubezpiecza własny majątek, a prawa z polisy przejmuje jego kontrahent po zawarciu umowy

Art. 808 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala ubezpieczającemu zawrzeć umowę na cudzy rachunek; ubezpieczony może nie być imiennie wskazany, chyba że jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia. Roszczenie o składkę przysługuje ubezpieczycielowi wobec ubezpieczającego, który pozostaje stroną umowy (art. 808 § 2). Ubezpieczający nie działa w imieniu ubezpieczyciela, a ubezpieczenie własnego majątku jest umową na własny rachunek.

22. Zgodnie z art. 809 § 1 Kodeksu cywilnego ubezpieczyciel potwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia:

1. oświadczeniem brokera o przyjęciu oferty klienta
2. aneksem do ogólnych warunków podpisanym przez strony
3. wpisem umowy do rejestru Komisji Nadzoru Finansowego
4. dokumentem ubezpieczenia doręczanym ubezpieczającemu

Art. 809 § 1 k.c. zobowiązuje ubezpieczyciela do potwierdzenia zawarcia umowy dokumentem ubezpieczenia, a w razie wątpliwości umowę uważa się za zawartą z chwilą doręczenia go ubezpieczającemu (art. 809 § 2). Aneks do ogólnych warunków nie jest dokumentem potwierdzającym zawarcie umowy, Komisja Nadzoru Finansowego nie rejestruje poszczególnych umów, a oświadczenie brokera nie zastępuje dokumentu wystawionego przez ubezpieczyciela.

23. W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej odpowiedzialność ubezpieczyciela za szkodę wyrządzoną przez rażące niedbalstwo ubezpieczającego:

1. jest wyłączona z mocy ustawy, a umowa ani ogólne warunki nie mogą tego zmienić
2. może być ukształtowana w umowie odmiennie niż w art. 827 § 1 Kodeksu cywilnego
3. jest pełna z mocy ustawy, bo art. 827 § 1 k.c. nie ma zastosowania do ubezpieczeń OC
4. zależy od jednostronnej decyzji ubezpieczyciela podjętej po zgłoszeniu szkody

Art. 827 § 2 Kodeksu cywilnego stanowi, że w ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej „można ustalić inne zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela niż określone w § 1”, więc umowa może inaczej uregulować skutki rażącego niedbalstwa ubezpieczającego. Wyłączenie, którego umowa ani ogólne warunki nie mogą zmienić, jest sprzeczne z tym przepisem. Art. 827 § 1 k.c. dotyczy także ubezpieczenia OC, dopóki strony nie ustalą innych zasad, więc odpowiedzialność nie jest z mocy ustawy pełna, a jednostronna decyzja ubezpieczyciela po zgłoszeniu szkody nie ma oparcia w przepisach.

24. Szkoda w majątku spółki Omega sp. z o.o. wyniosła 100 000 zł, a suma ubezpieczenia 70 000 zł. TU Alfa S.A. wypłaciła 70 000 zł. Sprawca szkody, niepozostający z ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie domowym, zapłacił łącznie 50 000 zł i więcej nie da się od niego uzyskać. Umowa nie zawiera odmiennych postanowień. Ile z tej kwoty zachowa ubezpieczyciel zgodnie z art. 828 § 1 Kodeksu cywilnego?

1. 15 000 zł
2. 50 000 zł
3. 35 000 zł
4. 20 000 zł

Według art. 828 § 1 Kodeksu cywilnego, gdy zakład pokrył tylko część szkody, ubezpieczającemu „przysługuje co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniem ubezpieczyciela”. Niepokryta część to 100 000 − 70 000 = 30 000 zł, więc z 50 000 zł najpierw 30 000 zł otrzymuje spółka, a ubezpieczycielowi zostaje 50 000 − 30 000 = 20 000 zł. Kwota 35 000 zł to błędny podział proporcjonalny (70 %), 15 000 zł to 30 % kwoty zwróconej (podział odwrotny), a 50 000 zł pomija pierwszeństwo ubezpieczającego.

25. Umowa ubezpieczenia mienia przewiduje płatność składki w ratach, a OWU stanowią, że niezapłacenie raty w terminie powoduje ustanie odpowiedzialności ubezpieczyciela. Ubezpieczający nie zapłacił drugiej raty, a TU Omega S.A. nie wezwało go do zapłaty. Czy odpowiedzialność ustała?

1. Tak, bo OWU przewidują taki skutek, więc dodatkowe wezwanie do zapłaty ze strony ubezpieczyciela nie jest potrzebne
2. Nie, bo ustanie wymaga wezwania do zapłaty z zagrożeniem ustania odpowiedzialności po 7 dniach od jego otrzymania
3. Tak, z upływem terminu płatności raty, jeżeli opóźnienie w zapłacie przekroczyło 14 dni od jej wymagalności
4. Nie, bo odpowiedzialność może ustać dopiero po wypowiedzeniu umowy przez ubezpieczyciela ze skutkiem natychmiastowym

Art. 814 § 3 Kodeksu cywilnego pozwala na ustanie odpowiedzialności z powodu niezapłacenia kolejnej raty tylko wtedy, gdy przewidywała to umowa lub OWU, a ubezpieczyciel po upływie terminu wezwał ubezpieczającego do zapłaty z zagrożeniem, że brak zapłaty w terminie 7 dni od otrzymania wezwania spowoduje ustanie odpowiedzialności. Samo postanowienie OWU nie wystarcza, termin 14 dni nie wynika z tego przepisu, a wypowiedzenie umowy nie jest warunkiem ustania odpowiedzialności. (stan prawny na 1 lutego 2027 r.)

26. TU Delta S.A. zawarło z przedsiębiorcą, bez negocjacji, umowę ubezpieczenia na podstawie OWU. Limit odszkodowania wpisany do umowy jest niższy niż limit przewidziany w OWU, a ubezpieczyciel nie przedstawił tej różnicy na piśmie przed zawarciem umowy. Czy może powołać się na niższy limit z umowy?

1. Nie, bo różnicy niekorzystnej dla ubezpieczającego nie przedstawiono mu wcześniej na piśmie
2. Tak, bo ochrona przed niekorzystną różnicą między umową a OWU nie obejmuje ubezpieczających przedsiębiorców
3. Nie, bo limit odszkodowania w umowie nie może być niższy niż limit przewidziany w OWU
4. Tak, bo w razie sprzeczności treści umowy z ogólnymi warunkami ubezpieczenia strony są związane umową

Art. 812 § 8 Kodeksu cywilnego zobowiązuje ubezpieczyciela do przedstawienia ubezpieczającemu na piśmie, przed zawarciem umowy, różnicy między treścią umowy a ogólnymi warunkami ubezpieczenia; przy niedopełnieniu tego obowiązku nie może on powoływać się na różnicę niekorzystną dla ubezpieczającego, a wyjątek dotyczy tylko umów zawieranych w drodze negocjacji. Ogólna reguła pierwszeństwa umowy przed wzorcem (art. 385 § 1 k.c.) nie pozwala obejść tego przepisu szczególnego. Art. 812 § 8 k.c. nie ogranicza ochrony do konsumentów, a umowa może przewidywać limit niższy niż OWU, jeżeli ubezpieczyciel przedstawi tę różnicę na piśmie przed jej zawarciem.

27. W odpowiedzi na ofertę pana Marka W. TU Gamma S.A. doręczyło dokument ubezpieczenia z niższą sumą ubezpieczenia niż w ofercie, przy niezmienionej składce, i nie zwróciło na to uwagi na piśmie. Jaką treść ma umowa?

1. Umowa została zawarta na warunkach dokumentu ubezpieczenia, bo pan Marek W. nie zgłosił sprzeciwu
2. Umowa jest zawarta na warunkach oferty, bo zmiana na niekorzyść ubezpieczającego jest nieskuteczna
3. Umowa nie doszła do skutku, bo dokument ubezpieczenia odbiega od treści oferty ubezpieczającego
4. Umowa została zawarta na warunkach dokumentu, jeżeli pan Marek W. zapłaci składkę w terminie

Art. 811 § 1 Kodeksu cywilnego wymaga, by ubezpieczyciel zwrócił na piśmie uwagę na odstępstwa od oferty na niekorzyść ubezpieczającego i wyznaczył co najmniej 7-dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu. Przy niewykonaniu tego obowiązku zmiany na niekorzyść nie są skuteczne, a umowa jest zawarta zgodnie z warunkami oferty. Skoro termin do sprzeciwu nie został wyznaczony, brak sprzeciwu nie ma znaczenia; umowa nie upada, a zapłata składki nie uzdrawia nieskutecznej zmiany. (stan prawny na 1 lutego 2027 r.)

28. Spółka Epsilon zawarła z TU Beta S.A. umowę ubezpieczenia ładunku na cudzy rachunek – na rachunek odbiorcy towaru. Już po zajściu wypadku strony umowy uzgodniły, że odbiorca nie może żądać świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Jaki skutek ma to uzgodnienie?

1. Uzgodnienie jest skuteczne, bo ubezpieczający swobodnie kształtuje treść umowy zawartej na cudzy rachunek
2. Uzgodnienie jest nieskuteczne, a odbiorca zachowuje bezpośrednie roszczenie wobec TU Beta
3. Uzgodnienie jest skuteczne, jeżeli odbiorca towaru został o nim zawiadomiony na piśmie przez ubezpieczającego
4. Uzgodnienie jest skuteczne, ale odbiorca może żądać świadczenia od ubezpieczającego

Art. 808 § 3 Kodeksu cywilnego: ubezpieczony jest uprawniony do żądania świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela, chyba że strony uzgodniły inaczej, jednak takiego uzgodnienia nie można dokonać, jeżeli wypadek już zaszedł. Swoboda stron jest więc wyłączona po wypadku, a odbiorca zachowuje bezpośrednie roszczenie wobec TU Beta. Zawiadomienie odbiorcy na piśmie niczego nie zmienia, a skoro uzgodnienie jest nieskuteczne, odbiorca nie musi kierować roszczenia do ubezpieczającego.

29. Termin przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia wynosi, zgodnie z art. 819 § 1 Kodeksu cywilnego:

1. sześć lat
2. dwa lata
3. trzy lata
4. dziesięć lat

Art. 819 § 1 Kodeksu cywilnego: roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech. Termin dwuletni nie wynika z obowiązującego brzmienia tego przepisu, a dłuższe terminy – sześcioletni i dziesięcioletni – nie dotyczą roszczeń z umowy ubezpieczenia. (stan prawny na 1 lutego 2027 r.)

30. Pan Piotr R. zgłosił TU Lambda S.A. szkodę 5 maja. Ubezpieczyciel odmówił wypłaty pisemnym oświadczeniem, które pan Piotr R. otrzymał 20 sierpnia. Co stało się z biegiem przedawnienia roszczenia?

1. Bieg przedawnienia rozpoczął się na nowo od 5 maja, czyli od dnia zgłoszenia szkody
2. Bieg przedawnienia był zawieszony do 20 sierpnia, a potem biegnie dalej bez zmian
3. Bieg przedawnienia nie uległ zmianie, bo zgłoszenie szkody nie jest czynnością przerywającą bieg
4. Zgłoszenie szkody przerwało bieg przedawnienia, który rozpoczyna się na nowo od 20 sierpnia

Art. 819 § 4 Kodeksu cywilnego: zgłoszenie ubezpieczycielowi roszczenia lub zdarzenia przerywa bieg przedawnienia, a bieg rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia – tu od 20 sierpnia. Nie jest to zawieszenie, zgłoszenie szkody ma skutek przerywający, a nowy bieg nie liczy się od dnia zgłoszenia.

31. Ogólne warunki ubezpieczenia ustalone przez ubezpieczyciela wiążą ubezpieczającego, zgodnie z art. 384 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli:

1. ubezpieczający zapłacił pierwszą ratę składki ubezpieczeniowej w terminie
2. zostały zatwierdzone przez Komisję Nadzoru Finansowego przed zawarciem umowy
3. zostały udostępnione na stronie internetowej ubezpieczyciela po zawarciu umowy
4. zostały doręczone ubezpieczającemu przed zawarciem umowy ubezpieczenia

Art. 384 § 1 Kodeksu cywilnego: wzorzec umowy, w tym ogólne warunki umów, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy. Zapłata składki nie zastępuje doręczenia, a związanie wzorcem nie zależy od jego zatwierdzenia przez organ nadzoru. Udostępnienie warunków dopiero po zawarciu umowy jest spóźnione, także gdy wzorzec ma postać elektroniczną (art. 384 § 4 k.c.).

32. W ubezpieczeniu osobowym umowę uważa się, w braku odmiennego zastrzeżenia, za wypowiedzianą przez ubezpieczającego z powodu niezapłaconej raty składki, jeżeli:

1. rata nie została zapłacona w terminie, nawet jeżeli ubezpieczyciel nie wezwał do zapłaty
2. rata nie została zapłacona mimo wezwania w dodatkowym terminie z pouczeniem o skutkach
3. rata nie została zapłacona w terminie, a ubezpieczyciel odstąpił od umowy ubezpieczenia
4. wezwanie do zapłaty zawierało pouczenie o skutkach, lecz nie wyznaczało dodatkowego terminu

Art. 830 § 2 Kodeksu cywilnego wymaga, aby składka lub rata nie została zapłacona w terminie „mimo uprzedniego wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w ogólnych warunkach ubezpieczenia”, a w wezwaniu mają być podane skutki niezapłacenia. Samo przekroczenie terminu bez wezwania nie wystarcza, odstąpienie od umowy jest czymś innym niż domniemane wypowiedzenie, a wezwanie bez dodatkowego terminu nie spełnia przesłanek.

33. Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona w umowie stanowi:

1. najniższą kwotę odszkodowania należną niezależnie od rozmiaru poniesionej szkody
2. wartość ubezpieczeniową mienia, którą ubezpieczyciel wypłaca przy każdej szkodzie
3. górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia
4. podstawę naliczania składki, która nie wpływa na zakres odpowiedzialności zakładu

Zgodnie z art. 824 § 1 Kodeksu cywilnego suma ubezpieczenia „stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela”. Nie jest to wartość ubezpieczeniowa mienia (to osobne pojęcie), a wypłata według art. 824¹ § 1 k.c. nie może być wyższa od poniesionej szkody, więc suma nie jest kwotą minimalną. Suma ma też wpływ na zakres odpowiedzialności, a jej zmniejszenie pociąga za sobą zmniejszenie składki (art. 824 § 3 k.c.).

34. Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu w razie śmierci ubezpieczonego w umowie ubezpieczenia na życie:

1. nie wchodzi do spadku po ubezpieczonym i przypada bezpośrednio uprawnionemu
2. wchodzi do spadku po ubezpieczonym i jest dzielona między jego spadkobierców
3. wchodzi do spadku, lecz uprawniony ma pierwszeństwo przed wierzycielami
4. przypada spadkobiercom, gdy uprawniony nie należy do rodziny ubezpieczonego

Zgodnie z art. 831 § 3 Kodeksu cywilnego „suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po ubezpieczonym”. Nie podlega więc podziałowi między spadkobierców i nie zależy od pokrewieństwa uprawnionego z ubezpieczonym; kolejność najbliższej rodziny z art. 832 § 2 k.c. stosuje się tylko wtedy, gdy w chwili śmierci nie ma uprawnionego.

35. W ogólnych warunkach ubezpieczenia franszyza integralna oznacza, że:

1. zakład pokrywa szkodę do wysokości franszyzy, a nadwyżkę ponosi sam ubezpieczający
2. z odszkodowania odlicza się ustaloną kwotę, także gdy szkoda jest wyższa od franszyzy
3. zakład nie odpowiada za szkodę niższą od ustalonej kwoty, a wyższą wypłaca w całości
4. ubezpieczający ponosi określony procent szkody, a resztę pokrywa zakład ubezpieczeń

Franszyza integralna to standardowe pojęcie z ogólnych warunków ubezpieczenia: szkody nieprzekraczające ustalonej kwoty nie są pokrywane, ale gdy szkoda ją przekroczy, odszkodowanie wypłaca się w całości. Odliczenie kwoty także od wyższej szkody opisuje franszyzę redukcyjną, pokrywanie szkody do kwoty franszyzy nie ma z nią nic wspólnego, a procentowy udział ubezpieczającego to udział własny.