🏛️ Podstawy ubezpieczeń, rynek i instytucje

1. Nieustalony kierowca uderzył w zaparkowany samochód pani Ewy S. i odjechał, nikt nie doznał obrażeń. Czy Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zaspokoi roszczenie z tytułu szkody w pojeździe?

1. Nie, bo przy nieustalonym sprawcy pokrycie szkody w mieniu wymaga śmierci lub rozstroju zdrowia uczestnika
2. Tak, Fundusz wypłaci odszkodowanie w pełnej wysokości, jeżeli szkoda została zgłoszona policji
3. Tak, ale świadczenie zostanie pomniejszone o równowartość 300 euro według kursu Narodowego Banku Polskiego
4. Nie, bo szkody od nieustalonych sprawców zaspokaja Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Art. 98 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych obejmuje szkodę w mieniu wyrządzoną przez nieustalonego sprawcę tylko wtedy, gdy u któregoś uczestnika zdarzenia nastąpiła śmierć, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający dłużej niż 14 dni (tekst ustawy z 2026 r.). Bez takiego uszczerbku Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie płaci, niezależnie od zgłoszenia policji, a pomniejszenie o równowartość 300 euro (tekst ustawy z 2026 r.) dotyczy tylko szkód w pojeździe w zdarzeniach z takim uszczerbkiem. Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych nie zaspokaja w Polsce szkód od nieustalonych sprawców: to zadanie Funduszu (art. 98 ust. 1 pkt 1 i 2).

2. Spółka Beta sp. z o.o. złożyła reklamację w TU Gamma S.A. Sprawa jest szczególnie skomplikowana i nie da się odpowiedzieć w ciągu 30 dni. Co musi zrobić zakład, aby skutecznie wydłużyć termin?

1. uzyskać zgodę Rzecznika Finansowego, a następnie odpowiedzieć spółce w terminie 90 dni od otrzymania reklamacji
2. wyjaśnić przyczynę opóźnienia, wskazać okoliczności do ustalenia i termin do 60 dni od otrzymania reklamacji
3. poinformować spółkę, że termin wydłuża się o kolejne 30 dni, liczone od dnia wysłania tej informacji do spółki
4. nie musi informować spółki, bo wobec osób prawnych termin 30 dni można wydłużyć jednostronnie bez uzasadnienia

Art. 16 ust. 3 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń dla klienta będącego osobą prawną wymaga w szczególnie skomplikowanych przypadkach informacji z przyczyną opóźnienia, okolicznościami do ustalenia i przewidywanym terminem, który nie może przekroczyć 60 dni od dnia otrzymania reklamacji (tekst ustawy z 2026 r.). Zgoda Rzecznika nie jest potrzebna, 90 dni ani liczenie od dnia wysłania informacji nie wynikają z przepisu, a brak informacji nie wydłuża terminu.

3. W jakim terminie broker ubezpieczeniowy odpowiada na reklamację klienta będącego osobą prawną, dotyczącą obsługi niezwiązanej z udzielaną ochroną ubezpieczeniową?

1. w ciągu 30 dni od otrzymania reklamacji; do zachowania terminu wystarcza wysłanie odpowiedzi
2. w ciągu 14 dni od otrzymania reklamacji, bo broker nie ma obowiązku stosowania terminu przewidzianego dla zakładów
3. w ciągu 21 dni od otrzymania reklamacji, a w razie potrzeby w ciągu 45 dni po poinformowaniu klienta
4. w ciągu 60 dni od otrzymania reklamacji, a w razie braku odpowiedzi reklamację uważa się za odrzuconą

Art. 16 ust. 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń nakłada na brokera 30-dniowy termin odpowiedzi osobie prawnej w zakresie niezwiązanym z udzielaną ochroną, a do zachowania terminu wystarczy wysłanie odpowiedzi przed jego upływem (tekst ustawy z 2026 r.). Terminy 21 i 45 dni oraz 14 dni nie wynikają z ustawy, a 60 dni to granica tylko po poinformowaniu klienta; brak odpowiedzi skutkuje uznaniem reklamacji (ust. 4), nie jej odrzuceniem.

4. Zgodnie z ustawą o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej składkę ubezpieczeniową ustala się w wysokości, która zapewnia:

1. pokrycie zobowiązań z umów ubezpieczenia, z pominięciem kosztów wykonywania działalności
2. osiągnięcie zysku w wysokości określonej przez organ nadzoru dla danego działu
3. poziom nie niższy od składek stosowanych przez pozostałe zakłady na rynku
4. co najmniej wykonanie zobowiązań z umów ubezpieczenia i pokrycie kosztów działalności

Art. 33 ust. 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej wymaga, by składka zapewniała co najmniej wykonanie wszystkich zobowiązań z umów ubezpieczenia i pokrycie kosztów wykonywania działalności ubezpieczeniowej; „co najmniej” oznacza dolną granicę. Pominięcie kosztów działalności jest błędne, a ustawa nie przewiduje zysku narzucanego przez organ nadzoru ani wyrównywania składki do cen konkurentów.

5. Kierowca pojazdu zarejestrowanego w państwie spoza Unii Europejskiej, posiadający ważną Zieloną Kartę wystawioną przez biuro narodowe tego państwa, spowodował w Polsce kolizję. Która polska instytucja odpowiada za szkodę wobec poszkodowanego?

1. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, ponieważ pojazd był zarejestrowany poza terytorium Polski
2. Polska Izba Ubezpieczeń, która w imieniu polskich zakładów prowadzi system Zielonej Karty
3. Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, które odpowiada za szkodę i ją likwiduje
4. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, który rozlicza się następnie z zagranicznym biurem

Zgodnie z art. 123 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych odpowiada za szkody z wypadków w Polsce spowodowanych pojazdami zarejestrowanymi w państwach, których biura narodowe podpisały z nim umowy, pod warunkiem istnienia ważnej Zielonej Karty; art. 122 ust. 1 pkt 3 powierza mu likwidację takich szkód. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wchodzi w grę przy braku ubezpieczenia lub nieustalonym sprawcy, a nie przy ważnej Zielonej Karcie, a Polska Izba Ubezpieczeń jest organizacją samorządu zakładów ubezpieczeń i nie odpowiada za takie szkody.

6. Wykonywanie działalności ubezpieczeniowej wymaga:

1. wpisu do rejestru zakładów prowadzonego przez organ nadzoru
2. uzyskania zezwolenia udzielanego przez właściwy organ nadzoru
3. zgłoszenia działalności Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu
4. uzyskania licencji wydawanej przez Rzecznika Finansowego

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej wykonywanie działalności ubezpieczeniowej wymaga uzyskania zezwolenia organu nadzoru. Wpis do rejestru to inna procedura niż zezwolenie, a ani zgłoszenie do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, ani licencja Rzecznika Finansowego nie są podstawą prowadzenia tej działalności.

7. Przez ile kolejnych kadencji ta sama osoba może pełnić funkcję Rzecznika Finansowego, jeżeli jedna kadencja trwa 4 lata?

1. jedną kadencję, a ponowne powołanie jest niedopuszczalne
2. trzy kolejne kadencje, czyli najwyżej 12 lat bez przerwy
3. dowolną liczbę kadencji, o ile Prezes Rady Ministrów ją powoła
4. dwie kolejne kadencje, czyli najwyżej 8 lat bez przerwy

Art. 12 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji ustala kadencję na 4 lata, a ta sama osoba nie może być Rzecznikiem dłużej niż przez dwie kolejne kadencje (tekst ustawy z 2026 r.). Jedna kadencja bez możliwości ponownego powołania ani trzy kadencje nie wynikają z przepisu, a ograniczenie liczby kadencji istnieje.

8. Które z poniższych zadań NIE należy do Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych?

1. wystawianie dokumentów ubezpieczeniowych ważnych w innych państwach niż Rzeczpospolita Polska
2. zaspokajanie roszczeń z tytułu szkód na osobie wyrządzonych przez nieustalonych sprawców
3. zawieranie z zagranicznymi biurami umów o wzajemnym uznawaniu dokumentów ubezpieczeniowych
4. określanie zasad dystrybucji dokumentów ubezpieczeń granicznych oraz ustalanie ich wzorów

Art. 122 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych przypisuje Biuru m.in. wystawianie dokumentów ważnych w innych państwach, zawieranie umów z zagranicznymi biurami narodowymi oraz określanie zasad dystrybucji dokumentów ubezpieczeń granicznych. Zaspokajanie roszczeń od nieustalonych sprawców to zadanie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (art. 98 ust. 1 pkt 1), częsta pomyłka UFG z PBUK.

9. Kiedy zakład ubezpieczeń ustala wysokość składek ubezpieczeniowych?

1. po dokonaniu oceny ryzyka ubezpieczeniowego przez zakład
2. po uzyskaniu zgody organu nadzoru na taryfę składek
3. po zawarciu umowy, według szkodowości z pierwszego okresu
4. według stawek ustalonych przez Polską Izbę Ubezpieczeń

Art. 33 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej stanowi, że zakład ubezpieczeń ustala wysokość składek ubezpieczeniowych po dokonaniu oceny ryzyka ubezpieczeniowego. Ustawa nie uzależnia taryfy składek od zgody organu nadzoru, a składkę ustala się już przy zawieraniu umowy według kryteriów przedstawionych w ogólnych warunkach ubezpieczenia (art. 33 ust. 4), a nie dopiero po jej zawarciu na podstawie szkodowości z pierwszego okresu; ustawa nie przewiduje też stawek ustalanych dla zakładów przez Polską Izbę Ubezpieczeń.

10. Pani Ewa M. nie składała reklamacji w TU Omega S.A., lecz od razu wniosła do Rzecznika Finansowego o wszczęcie pozasądowego postępowania w sporze o odszkodowanie. Jak powinien postąpić Rzecznik?

1. wszcząć postępowanie, ponieważ reklamacja jest dobrowolnym etapem, który klient może pominąć
2. wszcząć postępowanie, a brak reklamacji uzupełnić z urzędu, zwracając się do zakładu o odpowiedź
3. przekazać wniosek Komisji Nadzoru Finansowego jako organowi właściwemu w sporach indywidualnych
4. odmówić rozpatrzenia sporu, bo klient nie wyczerpał drogi postępowania reklamacyjnego

Zgodnie z art. 36 ust. 4 pkt 2 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji Rzecznik odmawia rozpatrzenia sporu, gdy klient nie wyczerpał drogi postępowania reklamacyjnego. Reklamacja nie jest więc etapem pomijalnym, Rzecznik nie przekazuje wniosku Komisji (ta nie rozstrzyga sporów indywidualnych) i nie zastępuje klienta w składaniu reklamacji.

11. Reklamacja w rozumieniu ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego to:

1. powództwo klienta wniesione do sądu powszechnego przeciwko zakładowi ubezpieczeń o zapłatę odszkodowania
2. wniosek klienta o zawarcie umowy ubezpieczenia na warunkach odbiegających od wzorca umowy zakładu
3. wystąpienie klienta do podmiotu rynku finansowego, w którym zgłasza zastrzeżenia dotyczące jego usług
4. zgłoszenie szkody do podmiotu rynku finansowego, w którym ubezpieczony żąda wypłaty świadczenia

Art. 2 pkt 2 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji określa reklamację jako wystąpienie klienta do podmiotu rynku finansowego, w którym zgłasza zastrzeżenia dotyczące usług tego podmiotu. Pozew jest czynnością przed sądem, wniosek o zawarcie umowy to oferta, a zgłoszenie szkody uruchamia postępowanie likwidacyjne, nie procedurę reklamacyjną.

12. Za jedną z najstarszych form zabezpieczenia przed ryzykiem w żegludze, poprzedzającą ubezpieczenia morskie, uważa się:

1. tontynę, w której świadczenia otrzymują członkowie grupy dożywający oznaczonego terminu
2. pożyczkę morską, spłacaną tylko wtedy, gdy statek z ładunkiem dotarł do portu
3. odszkodowanie ze skarbu państwa, wypłacane armatorowi po utracie statku w czasie wojny
4. kasę wzajemnej pomocy cechu rzemieślniczego, finansowaną ze składek jego członków

Pożyczka morska (łac. foenus nauticum) była spłacana dopiero po szczęśliwym zakończeniu rejsu, więc pożyczkodawca ponosił ryzyko podróży; dlatego uważa się ją za poprzedniczkę ubezpieczeń morskich. Tontyna to forma świadczeń dla dożywających, kasy cechowe wspierały członków cechu i nie dotyczyły żeglugi, a odszkodowanie ze skarbu państwa nie było kupieckim zabezpieczeniem rejsu.

13. Pani Anna L., osoba fizyczna, złożyła reklamację w TU Alfa S.A. Termin na odpowiedź upłynął, a zakład nie wysłał ani odpowiedzi, ani informacji o przedłużeniu terminu. Jaki jest skutek tego zaniechania?

1. reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta, czyli uwzględnioną na jego korzyść
2. reklamację uważa się za odrzuconą i klient może od razu wystąpić z wnioskiem do Rzecznika Finansowego
3. bieg terminu ulega zawieszeniu do czasu wezwania zakładu do odpowiedzi przez Komisję Nadzoru Finansowego
4. termin udzielenia odpowiedzi wydłuża się z mocy prawa do 60 dni od dnia otrzymania reklamacji

Zgodnie z art. 8 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji w razie niedotrzymania terminu reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta; milczenie nie jest więc odmową. Wydłużenie do 60 dni (tekst ustawy z 2026 r.) wymaga wcześniejszej informacji dla klienta (art. 7), nie następuje automatycznie, a ustawa nie przewiduje zawieszenia terminu na wezwanie Komisji.

14. TU na Życie Alfa S.A. ma zezwolenie na ubezpieczenia z działu I załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Zarząd chce oferować w tym samym zakładzie także ubezpieczenia casco pojazdów lądowych z działu II. Jak należy ocenić ten zamiar?

1. jest niedopuszczalny, bo zakład nie może jednocześnie działać w dziale I i w dziale II
2. jest dopuszczalny, jeżeli zakład rachunkowo wyodrębni działalność w każdym z działów
3. jest dopuszczalny po uzyskaniu dodatkowego zezwolenia organu nadzoru dla działu II
4. jest niedopuszczalny, dopóki zakład nie stanie się towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych

Art. 9 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej stanowi, że zakład ubezpieczeń nie może wykonywać jednocześnie działalności z działu I i z działu II załącznika, więc zamiar jest niedopuszczalny. Zakazu nie znosi ani dodatkowe zezwolenie organu nadzoru, ani rachunkowe wyodrębnienie działalności. Przepis dotyczy każdego zakładu ubezpieczeń, także towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, dlatego zmiana formy prawnej niczego nie zmienia.

15. Zarząd TU Omega S.A. odwołał aktuariusza nadzorującego funkcję aktuarialną 2 maja. Do 3 czerwca nie powołano następcy. Co może zrobić organ nadzoru?

1. wskazać w natychmiast wykonalnej decyzji aktuariusza na okres nieprzekraczający 6 miesięcy
2. poczekać do upływu 60 dni od odwołania, bo wcześniej nie wolno ingerować w decyzje zarządu
3. wskazać aktuariusza na okres nieprzekraczający 12 miesięcy, bo termin na powołanie wynosi 60 dni
4. powierzyć nadzór nad funkcją aktuarialną na stałe jednemu z członków rady nadzorczej zakładu

Art. 67 ust. 3 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej wymaga powołania nowego aktuariusza nie później niż w 30 dni od odwołania poprzedniego; termin upłynął 1 czerwca (tekst ustawy z 2026 r.). Według ust. 4 organ nadzoru może wtedy wskazać aktuariusza w natychmiast wykonalnej decyzji na okres nieprzekraczający 6 miesięcy. Terminy 60 dni i 12 miesięcy są błędne, a funkcję może nadzorować tylko aktuariusz, nie członek rady.

16. Klient podmiotu rynku finansowego chce złożyć reklamację. Jaką formę może mieć reklamacja zgodnie z ustawą o rozpatrywaniu reklamacji?

1. elektroniczną za pośrednictwem Rzecznika Finansowego, który przekazuje ją podmiotowi rynku finansowego
2. pisemną w postaci papierowej złożoną w siedzibie głównej podmiotu, bez możliwości składania jej w oddziałach
3. pisemną albo ustną, lecz ustna wymaga potwierdzenia przez Rzecznika Finansowego w ciągu 7 dni
4. ustną (telefonicznie albo do protokołu w jednostce) lub pisemną, w postaci papierowej albo elektronicznej

Zgodnie z art. 3 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji reklamację można złożyć w każdej jednostce obsługującej klientów, na piśmie (papierowo lub elektronicznie) albo ustnie telefonicznie lub do protokołu podczas wizyty. Ustawa nie ogranicza składania do siedziby głównej, nie wymaga potwierdzenia ustnej reklamacji przez Rzecznika i nie czyni Rzecznika pośrednikiem w jej składaniu.

17. Alternatywnym transferem ryzyka (ART) nazywa się instrumenty, za pomocą których:

1. zakład ubezpieczeń przenosi część ryzyka na zakład reasekuracji w ramach reasekuracji biernej
2. ryzyko ubezpieczeniowe przenosi się na rynek kapitałowy, np. przez obligacje katastroficzne
3. kilka zakładów ubezpieczeń dzieli między siebie jedno duże ryzyko w ramach koasekuracji
4. klient przenosi ryzyko na dostawcę usługi umową cywilnoprawną bez udziału ubezpieczyciela

Alternatywny transfer ryzyka (ART) obejmuje instrumenty przenoszące ryzyko ubezpieczeniowe poza tradycyjny rynek ubezpieczeń, przede wszystkim na rynek kapitałowy, np. obligacje katastroficzne; jest to jedna z cech współczesnego rozwoju ubezpieczeń. Reasekuracja bierna i koasekuracja to tradycyjne formy podziału ryzyka między zakłady, a umowne przeniesienie ryzyka na kontrahenta bez udziału ubezpieczyciela to pozaubezpieczeniowy transfer ryzyka, a nie ART.

18. Kto może nadzorować funkcję aktuarialną w zakładzie ubezpieczeń?

1. członek zarządu odpowiedzialny za zarządzanie ryzykiem, bez względu na kwalifikacje aktuarialne
2. osoba fizyczna, która złożyła egzamin aktuarialny, choć nie została wpisana do rejestru aktuariuszy
3. spółka świadcząca usługi aktuarialne, wpisana do rejestru prowadzonego przez organ nadzoru
4. aktuariusz, czyli osoba fizyczna wpisana do rejestru aktuariuszy prowadzonego przez organ nadzoru

Art. 67 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej dopuszcza do nadzorowania funkcji aktuarialnej wyłącznie aktuariusza, a art. 68 definiuje go jako osobę fizyczną wpisaną do rejestru prowadzonego przez organ nadzoru. Sam zdany egzamin bez wpisu do rejestru nie czyni nikogo aktuariuszem, spółka nim nie jest, bo aktuariusz to osoba fizyczna, a członek zarządu bez kwalifikacji aktuariusza nie spełnia wymogu art. 67 ust. 1.

19. W jakim terminie podmiot rynku finansowego powinien udzielić odpowiedzi na reklamację klienta będącego osobą fizyczną, jeżeli sprawa nie jest szczególnie skomplikowana?

1. w terminie 14 dni od dnia otrzymania reklamacji, bez możliwości jego przedłużenia
2. w terminie 7 dni od dnia jej złożenia, a w razie potrzeby do 21 dni po poinformowaniu klienta
3. bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania reklamacji
4. w terminie 60 dni od dnia otrzymania reklamacji, niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy

Art. 6 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji nakazuje udzielić odpowiedzi bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania reklamacji (tekst ustawy z 2026 r.). Terminy 14, 7 i 21 dni nie wynikają z ustawy, a 60 dni to termin graniczny dopuszczony wyłącznie w szczególnie skomplikowanych przypadkach (art. 7), nie termin podstawowy.

20. Które z poniższych zadań NIE należy do organu nadzoru sprawującego nadzór nad zakładem ubezpieczeń?

1. ustalanie w poszczególnych sprawach kwoty odszkodowania należnej ubezpieczonemu lub poszkodowanemu
2. ochrona interesów ubezpieczających, ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia
3. wydawanie zezwoleń na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej przez zakłady ubezpieczeń
4. ocena zdolności zakładu do sprawnego i efektywnego zarządzania ryzykiem w ramach systemu zarządzania

Art. 329 ust. 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej wymienia jako elementy nadzoru ochronę interesów ubezpieczających, ubezpieczonych i uprawnionych, wydawanie zezwoleń oraz ocenę zdolności zakładu do zarządzania ryzykiem. Ustalanie kwoty odszkodowania w konkretnej szkodzie należy do zakładu ubezpieczeń (a w razie sporu do sądu), nie do organu nadzoru.

21. Katalog elementów, które ogólne warunki ubezpieczenia określają w szczególności według art. 16 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, NIE obejmuje:

1. wysokości wynagrodzenia brokera za obsługę umowy ubezpieczenia
2. sposobu ustalania rozmiaru szkody w ubezpieczeniach majątkowych
3. przesłanek, sposobu i terminu wypowiedzenia umowy ubezpieczenia
4. terminu i sposobu odstąpienia od zawartej umowy ubezpieczenia

Art. 16 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej wymienia m.in. sposób ustalania rozmiaru szkody przy ubezpieczeniach majątkowych (pkt 5), przesłanki, sposób oraz termin wypowiedzenia umowy (pkt 10) oraz termin i sposób odstąpienia od umowy (pkt 11); wypowiedzenie i odstąpienie to dwie odrębne instytucje. Wysokości wynagrodzenia brokera w tym katalogu nie ma: ustala się je poza ogólnymi warunkami ubezpieczenia.

22. Zgodnie z ustawą o nadzorze nad rynkiem finansowym celem nadzoru nad rynkiem finansowym jest:

1. ustalanie jednolitych taryf składek oraz prowizji pośredników ubezpieczeniowych na rynku
2. zapewnienie prawidłowego funkcjonowania rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa i przejrzystości
3. rozstrzyganie w drodze wiążących orzeczeń indywidualnych sporów klientów z podmiotami rynku
4. zaspokajanie roszczeń poszkodowanych w razie niewypłacalności zakładu lub jego likwidacji przymusowej

Art. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym określa cel nadzoru jako zapewnienie prawidłowego funkcjonowania rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa i przejrzystości oraz ochronę interesów uczestników rynku. Nadzór nie polega na ustalaniu cen (składek, prowizji) ani na orzekaniu w sporach indywidualnych, a wypłaty przy niewypłacalności zakładu to zadanie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

23. Ogólne warunki ubezpieczenia oraz inne wzorce umowy zakład ubezpieczeń:

1. przedstawia organowi nadzoru do zatwierdzenia przed użyciem
2. ogłasza w Dzienniku Urzędowym Komisji Nadzoru Finansowego
3. przesyła Rzecznikowi Finansowemu do zaopiniowania przed użyciem
4. zamieszcza na swojej stronie internetowej dla klientów

Art. 15 ust. 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej nakłada na zakład ubezpieczeń obowiązek zamieszczenia ogólnych warunków ubezpieczenia i innych wzorców umowy na swojej stronie internetowej. Ustawa nie przewiduje zatwierdzania ich przez organ nadzoru przed użyciem (organ nadzoru może jedynie w toku nadzoru żądać przedstawienia wzorców umownych, art. 335), ogłaszania ich w Dzienniku Urzędowym Komisji Nadzoru Finansowego ani opiniowania przez Rzecznika Finansowego.

24. Ubezpieczenia rentowe stanowią w załączniku do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej:

1. odrębną grupę działu II, obok ubezpieczeń choroby
2. odrębną grupę działu I, obok ubezpieczeń na życie
3. część grupy ubezpieczeń wypadkowych i chorobowych działu I
4. część grupy ubezpieczeń ryzyk finansowych działu II

Załącznik do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (art. 5) dzieli ubezpieczenia na działy i grupy: dział I obejmuje grupy 1–5, a ubezpieczenia rentowe są w nim odrębną grupą 4, obok ubezpieczeń na życie (grupa 1). Ubezpieczenia choroby (grupa 2) i ryzyk finansowych (grupa 16) należą do działu II, a grupa 5 działu I obejmuje ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe uzupełniające grupy 1–4, a nie ubezpieczenia rentowe.

25. Na czym polega prewencyjna funkcja ubezpieczeń?

1. na wypłacie odszkodowania ubezpieczonemu po zajściu zdarzenia objętego umową
2. na finansowaniu działań zmniejszających częstość lub skutki zdarzeń losowych
3. na lokowaniu zgromadzonych składek w celu osiągnięcia dochodu z inwestycji
4. na rozkładaniu ciężaru szkód poniesionych przez nielicznych na ogół ubezpieczonych

Zgodnie z art. 4 ust. 9 pkt 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej czynnością ubezpieczeniową wykonywaną przez zakład ubezpieczeń jest zapobieganie powstawaniu albo zmniejszenie skutków zdarzeń losowych oraz finansowanie tych działań z funduszu prewencyjnego; na tym polega funkcja prewencyjna. Wypłata odszkodowania po zdarzeniu to funkcja ochronna, a lokowanie zgromadzonych składek to funkcja finansowa. Rozkładanie ciężaru szkód nielicznych na ogół ubezpieczonych to mechanizm wspólnoty ryzyka, na którym opiera się ochrona ubezpieczeniowa, a nie działanie zapobiegawcze.

26. Funkcja ochronna ubezpieczeń polega na tym, że ubezpieczenie:

1. zmniejsza prawdopodobieństwo zdarzeń losowych dzięki działaniom profilaktycznym
2. gromadzi składki i lokuje je na rynku kapitałowym, zasilając gospodarkę kapitałem
3. zapewnia ubezpieczonemu pokrycie skutków finansowych zdarzeń losowych objętych umową
4. pozwala odzyskać wpłacone składki niezależnie od tego, czy zajdzie wypadek

Funkcja ochronna polega na zapewnieniu ubezpieczonemu pokrycia skutków finansowych zdarzeń losowych objętych umową, czyli na wypłacie odszkodowania lub świadczenia. Zmniejszanie prawdopodobieństwa zdarzeń to funkcja prewencyjna, a gromadzenie i lokowanie składek to funkcja finansowa. Zwrot składek niezależnie od wypadku to cecha oszczędzania, a nie ubezpieczenia ryzyka.

27. Polska Izba Ubezpieczeń jest:

1. organem nadzoru powołanym do wydawania zezwoleń na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej
2. instytucją gwarancyjną zaspokajającą roszczenia z OC komunikacyjnego przy nieustalonym sprawcy
3. organizacją ubezpieczeniowego samorządu gospodarczego, do którego należą zakłady ubezpieczeń
4. stowarzyszeniem brokerów ubezpieczeniowych z obowiązkowym członkostwem pośredników wpisanych do rejestru

Art. 420 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej wskazuje Izbę jako organizację ubezpieczeniowego samorządu gospodarczego, który tworzą zakłady ubezpieczeń; członkostwo zakładów jest obowiązkowe (art. 422). Zezwolenia wydaje Komisja Nadzoru Finansowego, szkody od nieustalonych sprawców likwiduje Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, a Izba nie zrzesza brokerów.

28. Rzecznika Finansowego powołuje:

1. Sejm, na wniosek Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego i Prezesa Narodowego Banku Polskiego
2. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Rady Ministrów po zasięgnięciu opinii Senatu
3. Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw instytucji finansowych
4. Komisja Nadzoru Finansowego, na wniosek Polskiej Izby Ubezpieczeń i Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego

Art. 11 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji stanowi, że Rzecznika powołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw instytucji finansowych. Rzecznik nie jest więc powoływany przez parlament ani Prezydenta, a Komisja Nadzoru Finansowego i samorząd ubezpieczeniowy nie mają wpływu na jego powołanie.

29. Organem nadzoru w rozumieniu ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej jest:

1. Rzecznik Finansowy, powoływany przez Prezesa Rady Ministrów na czteroletnią kadencję
2. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, posiadający osobowość prawną i siedzibę w Warszawie
3. Polska Izba Ubezpieczeń, będąca organizacją ubezpieczeniowego samorządu gospodarczego
4. Komisja Nadzoru Finansowego, której obsługę zapewnia Urząd Komisji Nadzoru Finansowego

Art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej definiuje organ nadzoru jako Komisję Nadzoru Finansowego, której obsługę zapewnia Urząd Komisji (art. 3 ust. 1 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym). Rzecznik Finansowy chroni klientów, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zaspokaja roszczenia w określonych przypadkach, a Polska Izba Ubezpieczeń jest organizacją samorządu gospodarczego zakładów; żaden z tych podmiotów nie sprawuje nadzoru.

30. Pan Jan K. uważa, że TU Alfa S.A. zaniżyło odszkodowanie, i żąda od Komisji Nadzoru Finansowego rozstrzygnięcia jego indywidualnego sporu z zakładem. Jak należy ocenić to żądanie?

1. Komisja wydaje w takim sporze decyzję administracyjną, od której zakładowi przysługuje odwołanie do sądu
2. Komisja nie rozstrzyga takich sporów; pan K. może złożyć reklamację, a następnie wystąpić do Rzecznika Finansowego
3. Komisja rozstrzyga spór po uzyskaniu opinii Polskiej Izby Ubezpieczeń i wydaje klientowi wiążące orzeczenie
4. Komisja przekazuje sprawę Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu, który zaspokaja roszczenie z urzędu

Do zadań Komisji należy nadzór nad rynkiem oraz stwarzanie możliwości polubownego i pojednawczego rozstrzygania sporów (art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym), a nie orzekanie w indywidualnej sprawie klienta, więc Komisja nie wydaje w niej decyzji administracyjnej ani wiążącego orzeczenia. Spór z zakładem prowadzi się najpierw w trybie reklamacji, a po nieuwzględnieniu roszczeń przed Rzecznikiem Finansowym (art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji) albo przed sądem. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zaspokaja roszczenia tylko w ustawowo określonych przypadkach, a Polska Izba Ubezpieczeń nie orzeka w sporach.

31. Zakład ubezpieczeń może wykonywać działalność ubezpieczeniową w formie:

1. spółki akcyjnej, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych albo spółki europejskiej
2. spółki akcyjnej, spółdzielni ubezpieczeniowej albo towarzystwa reasekuracji wzajemnej
3. spółki komandytowo-akcyjnej, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych albo spółki europejskiej
4. spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółki europejskiej

Art. 6 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej dopuszcza trzy formy: spółkę akcyjną, towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych albo spółkę europejską. Spółka z o.o., spółka komandytowo-akcyjna i spółdzielnia nie mogą prowadzić działalności ubezpieczeniowej, a towarzystwo reasekuracji wzajemnej jest formą zakładu reasekuracji (art. 6 ust. 2), nie zakładu ubezpieczeń.

32. Zakład ubezpieczeń może dokonywać indeksacji składki ubezpieczeniowej pod warunkiem, że:

1. organ nadzoru zatwierdził wysokość indeksacji przed jej zastosowaniem
2. w umowie przedstawiono metody indeksacji oraz terminy jej dokonywania
3. ubezpieczający wyraził pisemną zgodę na każdą kolejną indeksację składki
4. indeksacja nie przekracza wskaźnika inflacji ogłoszonego przez Prezesa GUS

Art. 33 ust. 5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej pozwala zakładowi ubezpieczeń indeksować składkę oraz inne opłaty pod warunkiem przedstawienia w umowie metod, według których dokonuje się indeksacji, i terminów, w których się jej dokonuje. Ustawa nie wymaga zatwierdzenia indeksacji przez organ nadzoru ani pisemnej zgody ubezpieczającego na każdą indeksację, a także nie ogranicza jej wskaźnikiem inflacji ogłaszanym przez Prezesa GUS.

33. Zakład ubezpieczeń, który ubezpiecza swoich członków na zasadzie wzajemności, ma obowiązek i wyłączne prawo używania w firmie wyrazów:

1. „towarzystwo reasekuracji wzajemnej”
2. „zakład ubezpieczeń wzajemnych”
3. „towarzystwo ubezpieczeń i reasekuracji”
4. „towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych”

Zgodnie z art. 102 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej zakład ubezpieczeń, który ubezpiecza swoich członków na zasadzie wzajemności, jest towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych, a art. 7 ust. 4 tej ustawy daje mu obowiązek i wyłączne prawo używania w firmie wyrazów „towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych” (w obrocie skrót TUW). Wyrazy „towarzystwo ubezpieczeń i reasekuracji” przysługują zakładowi ubezpieczeń w formie spółki akcyjnej (art. 7 ust. 3), „towarzystwo reasekuracji wzajemnej” – zakładowi reasekuracji (art. 7 ust. 6), a określenia zakład ubezpieczeń wzajemnych ustawa nie przewiduje.

34. Członkiem Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z mocy ustawy jest zakład ubezpieczeń, który:

1. otrzymał zezwolenie na działalność w dziale II załącznika do ustawy, od dnia jego wydania przez organ nadzoru
2. zawarł pierwszą umowę za pośrednictwem brokera wpisanego do rejestru, od dnia wpisu do rejestru brokerów
3. jako zakład z innego państwa członkowskiego złożył deklarację członkowską, od dnia jej złożenia
4. zawiera umowy OC posiadaczy pojazdów mechanicznych lub OC rolników, z chwilą zawarcia pierwszej takiej umowy

Zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych zakład staje się członkiem Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z chwilą zawarcia pierwszej umowy ubezpieczenia obowiązkowego z art. 4 pkt 1 i 2, czyli OC posiadaczy pojazdów mechanicznych lub OC rolników. Samo zezwolenie nie daje członkostwa w Funduszu (z dniem zezwolenia powstaje członkostwo w Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, art. 121 ust. 2), deklaracja członkowska dotyczy zakładów z innych państw Unii w Biurze (art. 121 ust. 3), a pośrednik nie ma znaczenia dla członkostwa.

35. Spółka Beta sp. z o.o. ubezpieczyła swoje mienie w TU Alfa S.A. Wyłączenie odpowiedzialności w ogólnych warunkach ubezpieczenia sformułowano niejednoznacznie i strony rozumieją je różnie. Jak należy interpretować to postanowienie?

1. na korzyść zakładu ubezpieczeń jako autora wzorca umowy ubezpieczenia
2. w drodze rozstrzygnięcia organu nadzoru wydanego na wniosek jednej ze stron
3. zgodnie z zamierzeniem zakładu ubezpieczeń wyrażonym w projekcie tych warunków
4. na korzyść ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia

Art. 15 ust. 5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej nakazuje interpretować niejednoznaczne postanowienia umowy, ogólnych warunków ubezpieczenia i innych wzorców umowy na korzyść ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia; reguła ta chroni także przedsiębiorcę, takiego jak spółka Beta. Wykładnia na korzyść zakładu ubezpieczeń jako autora wzorca albo według jego zamierzeń jest sprzeczna z tą regułą, a organ nadzoru nie rozstrzyga sporów o treść umowy między stronami.